عایق رطوبتی استخر
اهمیت آب‌بندی و ایزولاسیون استخر
2021-02-22
انواع استخر
۱۸ نوع استخر از نظر کاربرد
2021-02-24
استخر شیشه‌ای

انواع استخر

استخرها و انواع آن

امروزه استخرها دیگر فقط در باشگاه‌های ورزشی و یا برای پرورش ماهی نیست که مورد استفاده قرار می‌گیرند بلکه سال‌هاست در کنار حفظ ماهیت عمومی خود، شکلی خصوصی نیز گرفته‌اند و در اکثر هتل‌های بزرگ و برخی خانه‌ها نیز وجود دارند. بنابراین خالی از لطف نمی‌باشد تا کمی بیشتر با این سازه‌های مهم آشنا شده و انواع مختلفشان را بشناسیم.

تاریخچه پیدایش استخر

پیدایش استخر به ۵۰۰۰ سال پیش در زمان یونانیان باستان و رومی‌ها می‌رسد و جالب است بدانید با ظهور استخر تغییرات زیادی در کیفیت سطح زندگی انسان‌ها رخ داد. «حمام بزرگ» نخستین مخزن آب همگانی در جهان باستان می‌باشد که بیش از ۵۰۰۰ سال پیش در موهنجو-دارو، یکی از شهرهای پاکستان وجود داشت. این مخزن حدود ۱۲ متر طول، از شمال به جنوب، و ۷ متر عرض داشت و بیشترین عمق آن ۴/۲ متر بوده‌است. دو راه‌پله عریض از شمال و جنوب مخزن به سمت کف آن قرار دارد که در لبه‌ی پله‌ها نرده‌هایی چوبی نصب کرده‌اند و در پایین پله‌ها نیز یک فضای مسطح به اندازه عرض کل استخر ساخته‌اند به گونه‌ای که افراد بتوانند از پله‌ها پایین آمده و در عرض استخر، بدون اینکه به فضای اصلی استخر وارد شوند، حرکت کنند. مخزن آب را نیز با آجرهای ریز کف‌بندی و با یک لایه‌ی ضخیم از قیر طبیعی طرفین مخزن را زیرسازی کرده و لبه و دیوارهای اطراف را نیز با گچ ساخته‌اند.

استخر قدیمی

استخر قدیمی

استخرها در عصر جدید

در حال حاضر شاید بهترین و جامع‌ترین تعریفی که بتوان از استخرها داشت این باشد که آب‌گیری مصنوعی‌ست که برای شنا، آب‌تنی، تفریح، سرگرمی و ورزش‌های آبی مانند واترپلو و غواصی استفاده می‌شود. به موجب بالا رفتن ثروت و همچنین افزایش کیفیت زندگی، سازه‎‌های جدید و زیبایی مثل استخر روی کار آمده‌اند تا برای مصارف آموزشی و علمی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. امروزه با پیشرفت تکنولوژی و فناوری شاهد انواع متفاوت و متنوعی از استخرها هستیم که در ادامه با هر کدام بیشتر آشنا خواهیم شد.

انواع استخرها

این سازه‌های عظیم و پرکاربرد به قدری تنوع دارند که همه‌ی آنها را نمیتوان در یک دسته‌بندی قرار داد و به همین جهت از منظرهای متفاوتی آن‌ها را دسته‌بندی می‌کنند.

۱.انواع استخر از نظر استقرار و موقعیت

۱-۱: استخرهای روی زمین (روکار)

در این استخرها، همانطور که از نامشان پیداست، کاسه استخر روی زمین قرار می‌گیرد. و همچنین اتصالات مربوط به آب و فاضلاب و نیز برق به صورت ثابت در نظر گرفته شده و ظرفیت این استخرها متوسط و عمق آن‌ها کم، پیش‌بینی می‌شود. این استخرها مناسب فعالیت‌های آموزشی و تفریحی می‌باشند و شیرجه در آن‌ها به علت عمق کم امکان‌پذیر نیست. ولیکن برای انجام نمایش‌های زیر آب، برای برنامه‌های آموزشی شنا و همچنین غواصی بسیار مناسب و مطلوب خواهند بود. در این استخرها ممکن است بخشی از سیستم سازه بنا و یا در مقیاس کوچکتر به صورت بار روی سقف تلقی شود که در این صورت امکان جابجایی پیدا خواهد کرد. استخر روکار ارزان‌ترین و ساده‌ترین نوع استخر است که معمولا از پیش‌ساخته شده بوده و از جنس کامپوزیت‌های فایبرگلاس و وینیل می‌باشد.

۱-۲: استخرهای درون زمین (توکار)

استخرهای توکار یا زیرزمینی همین استخرهای امروزی هستند که می‌توان در هر اندازه‌ و هر شکلی آن‌ها را ساخت. در این نوع استخرها کاسه استخر به طور کامل درون زمین قرار می‌گیرد و کلیه اتصالات مربوط به آب و فاضلاب و برق و تاسیسات جانبی به صورت ثابت و دائمی پیش‌بینی خواهد شد. این استخرها با امکان افزایش ظرفیت و عمق می‌توانند برای کلیه ورزش‌های آبی و مسابقات مورد استفاده قرار گیرند.

۲. انواع استخر از نظر شیوه تصفیه آب

۲-۱: خزینه (fill-and-draw)

این استخرها در واقع چیزی بیشتر از وان حمامی نیستند که به عنوان یک استخر خصوصی مورد استفاده قرار می‌گیرد و بار استحمامی آن‌ نیز سبک است. و در نوع بزرگتر و پیشرفته‌تر آن یعنی خزینه‌های عمومی بار استحمامی سنگین است و آب باید به طور مرتب تعویض گردد چرا که ممکن است آلودگی ناشی از استحمام‌کنندگان افزایش یابد. در طراحی استخرهایی از این نوع می‌بایست به‌ازاء هر استحمام کننده ۵۰۰ گالن آب بین تعویض‌های کامل استخر در نظر گرفت. در تاسیسات بزرگ که اندازه استخر بسیار بزرگ‌تر خواهد بود، حجم زیادی از آب تلف می‌گردد و استخر در فواصل خالی شدن و پر شدن مجدد، برای مدت طولانی خارج از سرویس است. به لحاظ افزایش مداوم آلودگی، لازم است قبل از هر دوره استفاده از استخر، به آب مقدار کافی کلر زده شود تا ضد عفونی گردد. اما تعیین میزان دقیق کلر مورد نیاز غیر ممکن است و از این رو نیاز است که در استفاده از کلر سخاوتمند باشیم! و دقیقا به دلیل همین نقایص، این نوع استخر (یا در واقع خزینه) نباید به عنوان یک محل استحمام عمومی مورد استفاده قرار گیرد و بطور کلی برای تاسیسات بزرگ، این طرح غیر عملی می‌باشد.

۲-۲: استخر با جریان آب گذرا (flow-trough)

طراحی این نوع استخر زمانی ممکن است که جریان آب کافی از یک رودخانه یا نهر مجاور، قابل حصول باشد. اما چنان‌چه قرار باشد جریان آب لازم از لوله کشی شهر یا چاه تامین گردد، اتلاف یا در واقع اسراف زیاد آب را حتما باید مد نظر قرار داد. البته لازم به ذکر است که شهرداری‌ها استفاده از آب شهر برای چنین استخری را مجاز نمی‌دانند و اگر هم آب استخر از یک نهر تامین شود، لازم است کیفیت آن از نظر امکان آلودگی به فاضلاب مورد آزمایش قرار گیرد. در صورت مشاهده آلودگی، به منظور جلوگیری از گسترش بیماری‌های ناشی از آب آلوده، بایستی با استفاده از ماده ضدعفونی‌کننده آب را میکروب زدایی نمود. درست است که این آلودگی آب با استفاده از مواد ضد عفونی کننده کاهش می‌یابد، اما باز هم تعیین میزان دقیق این ماده مورد نیاز تقریبا غیر ممکن است.

۲-۳: استخر با جریان آب در گردش (recirculating)

امروزه اغلب این سیستم تصفیه آب استخر مورد استفاده قرار می‌گیرد و تاکنون پیشرفت‌های بسیاری داشته است و پمپ‌های سیرکولاتور، فیلترها، کلرزن‌ها و دیگر وسایل ضروری آن توسط کارخانجات بسیاری تولید و عرضه می‌شوند. روش‌های موثر و عملی کنترل جهت ابقاء حداکثر شرایط بهداشتی و تسهیلات جذاب شنا برای حداکثر نفرات شناگر و با حداقل هزینه، در این سیستم ابداع و متداول گردیده است. در یک کلام این سیستم اقتصادی‌ترین و ایمن‌ترین شیوه تصفیه آب استخر می‌باشد. در یک استخر با جریان آب در گردش، آب کثیف و مستعمل به طور مرتب با آب فیلتر و تصفیه شده جایگزین می‌شود به مفهوم کلمه، تصفیه آب استخر در نتیجه رقیق کردن مداوم آن خواهد بود.

۳. انواع استخر بر اساس مصالح سازه‌ای

نحوه طراحی و ساخت استخرها بسته به نوع مصالح با هم متفاوت هستند. ولی در لوله‌کشی و سیستم‌های فیلترینگ تفاوت چندانی ندارند و تفاوت عمده‌ی آن‌ها در روش ساخت حوضچه‌ها می‎‌باشد.

دسته‌بندی انواع استخر با توجه به مصالح سازه‌‎ای عبارتند از:

استخر فایبرگلاس

استخر وینیل

استخر بتنی

استخر چوبی

استخر شیشه‌ای

استخر معلق

۳-۱: استخر فایبرگلاس

این نوع استخر با پوشش کامپوزیت که از مواد پلیمری و الیاف شیشه می‌باشد ساخته شده است و پلاستیک تقویت‌شده فایبر گلاس آن مانند حوضچه قالب‌بندی می‌شود. در ادامه یک یک گودال حفاری می‌شود و سپس لوله کشی‌ها صورت می‌گیرد. پس از آن استخر در داخل گودال قرار داده شده و از ماسه برای پر کردن آن استفاده می‌کنیم و در آخرین مرحله درون استخر با آب پر خواهد شد.

ظاهری جذاب، سرعت نصب بالا، قابلیت نگهداری با سیستم‌های نمکی، عدم نیاز به تعویض بعد از یک مدت زمان مشخص، امکان نصب پله و قابلیت نصب تجهیزات و امکانات بدون هیچ محدودیتی از مزیت استخرهای فایبر گلاس می‌باشد. البته شکل، اندازه و عمق این نوع استخر قابل تغییر و سفارش نخواهد بود که از معایب فایبر گلاس به شمار می‌‎آید.

۳-۲: استخر وینیل

دارای چهارچوب فلزی، پلاستیکی و چوبی است که بعد از حفر گودال داخل زمین نصب می‌گردد. مثل استخرهای فایبرگلاس، کف حفره با پرکننده شن و ماسه یک سطح می‌شود و دیوارها با وینیل آب‌بندی می‌شوند. با اینکه این استخرها خیلی ارزان‌ قیمت هستند، ولی از استحکام و دوام کمی برخوردار می‌باشند و هر ۱۰ سال یک‌بار نیاز به عوض شدن دارند.

۳-۳: استخر بتنی

در استخر بتنی، بتن به آرامی و کم کم داخل قالب چوبی استخر ریخته می‌شود و زمانی که بتن تنظیم شد، قالب برداشته خواهد شد. در روش دیگر برای ساخت دیواره‌ها از بلوک‌های بتنی استفاده می‌کنند. لازم به ذکر است که این روش بسیار پیشرفته‌تر بوده و از مزیت‌های آن می‌توان به اندازه، شکل و عمق قابل برنامه‌‎ریزی و سفارشش اشاره کرد. همچنین این استخرها مانند فایبر گلاس بسیار مستحکم هستند ولیکن معایبی نیز دارند. از جمله قیمت بالای آن، صرفه زیاد زمان، نیاز به تمیز کردن مداوم، پایین بودن طول عمر و … .

۳-۴: استخر چوبی

همانطور که می‌دانید در گذشته از این نوع استخر زیاد استفاده می‌شده و انواع مقاوم چوب در ساخت آن به‌کار می‎‌رود ولی امروزه بیشتر چوب را در سطح پیرامون کاسه استخر استفاده می‌کنند.

استخر چوبی

استخر چوبی

۳-۵: استخر شیشه‌ای

در این نوع بسیار خاص و چشم نواز، دیواره‌های استخر را از شیشه و یا اکریلیک می‌سازند که از مدرن‌ترین استخرها بوده و از چند لایه شیشه تشکیل شده‌اند تا در صورت شکسته شدن یک لایه، لایه‌های دیگر برای نگه داشتن پنل و استحکام در مقابل هیدرواستاتیک وجود داشته باشند. این نوع از استخر در کنار زیبایی خود هزینه‌های بسیار زیادی دارند و آسیب به قسمت کوچکی از آن‌ها می تواند به طور کلی سازه را از بین ببرد بنابراین دقت و تلاش در حفظ و نگهداری این نوع خاص از استخرها بسیار مهم می‌باشد.

استخر شیشه‌ای

استخر شیشه‌ای

۳-۶: استخر معلق 

نوع متمایزی از استخر شیشه‌ای است که دارای بنای سبکی است و در فضاهای کوچک و ساختمان‌هایی با سقف‌های بلند کاربرد دارد.

استخر معلق

استخر معلق

تا اینجا به طور مختصر با نمونه‌های زیادی از استخرها آشنا شدیم و مزایا و معایب هرکدام را دانستیم اما دسته‌بندی مهم‌تر و جامع‌تری نیز برای استخرها وجود دارند که بسیار پرکاربردتر می‌باشد و کمک بهتر و بیشتر به درک اهمیت این سازه‌ها خواهد کرد. بنابراین در مقاله‌ی انواع استخرها از نظر کاربری با ما همراه باشید تا این دسته‌بندی را نیز بهتر شناخته و آب‌بندی این سازه‌های مهم را با هم بررسی کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *